AB’de tarım reformu hazırlığı

Avrupa Birliği Komisyonu, yıllık 60 milyar dolardan fazla bir rakamla birliğin en büyük harcama kalemi olan Ortak Tarım Politikası için yeni öneriler açıklamaya hazırlanıyor.

Reform planlarında süt kotalarının 2015’e dek kalkması ve çiftçilere ürettikleri gıda miktarına göre değil, çevreye saygı, gıda güvenliği, hayvanların yaşadığı koşullar gibi kriterler üzerinden destekleme ödemeleri yapılması önerilerinin yer alması bekleniyor.

Büyük çiftliklere yapılan ödemelerin de azaltılacağı tahmin ediliyor. Buradan elde edilen tasarruf ise geleneksel aile çiftliklerinin desteklenmesini öngören yeni kırsal kalkınma politikasına aktarılacak.

İngiltere Maliye Bakanı Alistair Darling, AB’nin reformları daha da ileri götürerek çiftçilere yapılan tüm doğrudan ödemeleri kaldırması gerektiğini savundu. Ancak komisyonun tarımdan sorumlu üyesi Mariann Fischer Boel, bu önerinin uygulanmasının siyaseten imkansız olduğu görüşünde.

BBC Avrupa Editörü Mark Mardell de Boel’in büyük olasılıkla haklı olduğunu söylüyor. Mardell’e göre tarım sübvansiyonlarından en çok faydalanan ülke olan Fransa eski sistemin bazı unsurlarını devam ettirmek için büyük bir uğraş verecek. Mardell, bu konuda gelecek ay ve yıllarda birlik içinde yoğun tartışmaların yaşanacağını da belirtiyor.

Avrupa Komisyonu’nun yeni önerilerinin kabul edilmesi için 27 üye ülke ve Avrupa Parlamentosu’nun da onayı gerekiyor.

GIDA KRİZİ REFORMU GEREKLİ KILIYOR
Tarım politikasında reform isteyenler, dünyada gıda fiyatlarının arttığı bir dönemde Avrupalı çiftçilerin ekonomik açıdan güçlü olduğunu, bu yüzden değişime daha istekli olacağını savunuyor. Ayrıca bu krizin, tarım politikalarında reform gereğini bir kez daha ortaya koyduğunu belirtiyorlar.

Buna karşılık örneğin Fransızlar, gıda fiyatlarındaki artış yüzünden Mısır, Haiti, Meksika gibi ülkelerde çıkan isyanlara dikkat çekerek, tarım sübvansiyonlarının Avrupa’nın gıda güvenliği politikasının temel taşı olarak korunması gerektiğini söylüyor.

Tartışmalı bir tarım yasasının gündemde olduğu ABD’de de benzer tartışmalar var. Gelişmekte olan ülkeler ise bu tartışmaları kaygıyla izliyor ve zengin ülkelerin çiftçilerine destek vermesinin kendi rekabet şanslarını yok denecek kadar azalttığını vurguluyor.

Tarım Reformu Uygulama Projesi

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti, gereksiz müdahalelerin azaltılarak ekonominin sürdürülebilir şekilde büyümesi ve yoksulluğun azaltılması için gerekli ortamı sağlamaya imkân veren ve gelecekte Avrupa Birliği (AB)'ne katılma için gerekli zeminin oluşturulmasına yönelik tarihi boyutlarda bir Ekonomik Reform Programı'nı hayata geçirmiştir. AB'ye katılım konusundaki en önemli kriterlerden biri de yeni üyelerin birleştirilmiş pazarda rekabet edecek ekonomilere sahip olmaları zorunluluğudur. Bu, tarımsal üretim, pazarlama ve işleme alanlarındaki üretim verimliliğinin artırılmasına yönelik önlemler üzerinde odaklaşmayı gerektirmektedir. Bu çerçevede, tarım alanında Tarım Reformu Uygulama Projesi adıyla bir program uygulanmaya başlamıştır.

İlk aşamadaki bu reformlar ile mevcut destekleme sisteminin kamu sektörü bütçesi tüketiciler üzerindeki yükü azaltılmış olacak ve kamu ve özel sektör yatırımlarının yanlış teşviklere göre yapılmasının önüne geçilecektir. Programın sonunda Türkiye'de, Dünya standartlarına göre rekabet edebilir ve yapay teşvikler ve sübvansiyonlar yerine gerçek mukayeseli üstünlüğe dayalı üretim modellerine sahip bir tarım ve tarımsal sanayi sektörü oluşturulması öngörülmektedir.

Tarım Reformu Uygulama Projesi, uygulamaya konacak yeni Tarım Stratejisinin temel araçlarından biri niteliğindedir. Tarım reformu faaliyetlerine destek olmak ve tarım sektörünü güçlendirmek üzere uygulamaya konan bu proje dört ana bileşenden teşekkül etmektedir;

Projenin A Bileşeni, çiftçilere sağlanan sübvansiyonların, kredi ve fiyat desteklerinin kaldırılmasının kısa vadedeki olası olumsuz etkilerinin azaltılması ve verimli üretim modellerine geçişin kolaylaştırılmasını amaçlamaktadır. Bu kapsamda;
> Doğrudan Gelir Desteği (DGD) ödemelerinden yararlanacak çiftçilerin belirlenmesi ve ödemelerin belirli bir plan dahilinde yapılmasının sağlanması,
> Bu desteğin sağlanabilmesi için ülke çapında bir çiftçi kayıt sisteminin kurulması ve bu sistemi desteklemek üzere tapu kayıtlarının bilgisayar ortamına aktarılarak, otomasyonun sağlanması konularında gerekli teknik yardım, eğitim, yazılım ve donanımın temini, Dünya Bankası kaynaklarından finanse edilmektedir.

Projenin B Bileşeni kapsamında arz fazlası olan ürünlerde, çiftçilerin alternatif ürünlere yönelmelerinin sağlanması amaçlanmaktadır. Bu çerçevede;
> Yüksek sübvansiyonlu ve arz fazlası olan ürünlerin (fındık, tütün) üretiminden, daha sürdürülebilir nitelikteki ürünlere geçişin sağlanması,
> Geçiş döneminde oluşan çiftçi maliyetlerinin bir kez olmak üzere karşılanması,
> Fındık ağaçlarının sökülmesi, alternatif ürünler için girdi ödemelerinin ve geçiş döneminde tarlaların hazırlanmasına ilişkin çiftçilere yapılacak olan hibe ödemelerinin,
Dünya Bankası kaynaklarından finanse edilmesi planlanmaktadır.

Projenin C Bileşeni ile Tarım Satış Kooperatifleri'nin (TSK) ve Tarım Satış Kooperatif Birlikleri'nin (TSKB) yeniden yapılandırılması ve özerkleştirilmesiyle, kendi üyelerinin sahipliğinde üyelerine hizmet eden kuruluşlara dönüştürülmesi ve tarım ürünlerinin pazarlanması ve işlenmesinde devletin rolünün azaltılması hedeflenmekte olup, bu bileşen kapsamında aşağıdaki konular üzerinde çalışmalar gerçekleştirilecektir;

> TSK'ların mali özerkliğinin ve bağımsızlığının sağlanması ve üyesi oldukları TSKB'ler üzerindeki mülkiyet haklarını kullanma yeteneklerinin artırılarak asli fonksiyonlarına dönmelerinin sağlanması,
> TSK'ların üye çiftçiler adına ürünleri satma, işleme ve üye çiftçilere girdi sağlama yeteneklerinin artırılması,
> Bu amaçlara ulaşmak için TSK'ların yeniden yapılandırılması, personel azaltılması ve kapasite oluşturma yardımı yapılması,
> Proje kapsamına alınan TSKB'lerin, TSKB/TSK kanununa göre TSK'lara sağlamakla yükümlü olduğu pazarlama ve işletme hizmetleri konusunda kapasitelerinin artırılması,
> Katılan TSKB'lere yeniden yapılanma, gider azaltma, kapasite oluşturma ve iş geliştirme yardımının ikraz kaynaklarından sağlanması planlanmaktadır.

Projenin D Bileşeni kapsamında;

> Eğitim de dahil olmak üzere, hizmetlerin finansmanı yoluyla, Proje kapsamında gerçekleştirilecek faaliyetler ve programlar için ülke çapında bir kamuoyu bilgilendirme kampanyasının tasarımı ve uygulaması,
> Hizmetlerin finansmanı yoluyla, tarımsal istatistik, laboratuvar ve gıda testi, ürün sigortası ve/veya Programla ilgili diğer faaliyetlere ilişkin teknik desteğin ve danışmanlık hizmetlerinin sağlanması,
> Malların, servislerin ve ilave işletme giderlerinin finansmanı yoluyla, Proje uygulanmasının izlenmesi ve değerlendirilmesinde Proje Koordinasyon Birimine destek sağlanması,
> Dış denetim hizmetleri ve eğitim de dahil olmak üzere, malların ve hizmetlerin finansmanı yoluyla, izleme ve değerlendirme, satın alma ve mali yönetim faaliyetleri konularında, Projenin yönetimi ve uygulanmasında, PKB ve PUB'lara destek sağlanması planlanmaktadır.

KAYNAK: arip.org

Kırsal Kalkinma-Tarim Reformu

Tarım reformu programının finansmanı amacıyla 2001 yılında Dünya Bankası ile İkraz Anlaşması imzalanmıştır. Bu anlaşma doğrultusunda yürütülmekte olan “Tarım Reformu Uygulama Projesi (ARIP)” kapsamında 2004 yılı itibarıyla bir dizi kırsal kalkınma projeleri uygulanmaya konulmuştur:

• Köy Bazlı Katılımcı Yatırım Programı

• Arazi Toplulaştırması

• Çiftçi Örgütlerinin Kurumsal Güçlendirilmesi

KÖY BAZLI KATILIMCI YATIRIM PROGRAMI

Köy Bazlı Katılımcı Yatırım Programı kapsamında özel ve kamu sektörüne yönelik olarak kırsal kesimde gerçekleştirecek yatırımlara belirli oranlarda hibe desteği verilmektedir. KBKY Programı 16 il bazında (Adıyaman, Ardahan, Artvin, Batman, Bolu, Burdur, Çanakkale, Denizli, Gümüşhane, Hatay, Karaman, Konya, Malatya, Niğde, Rize, Tokat) pilot olarak uygulamaya konulmuştur.

Köy Bazlı Katılımcı Yatırım Programı, Merkez Yürütme Birimi koordinasyonunda Tarım Bakanlığı Teşkilatlanma ve Destekleme Genel Müdürlüğü ile birlikte uygulanmaktadır.

Programın Amaçları

Kırsal alanda;

• Gelir ve sosyal standartları geliştirmek,
• Altyapıyı iyileştirmek
• Tarımsal üretimi sürdürülebilirlik esası doğrultusunda artırmak,
• Gıda güvenliğini güçlendirmek,
• Alternatif gelir kaynakları yaratmak,
• Mevcut kırsal kalkınma çalışmalarının etkinliğini artırmak,
• Mevcut kamu hizmetlerini iyileştirmek,
• Hizmetlere erişimi artırmak,
• Girişimcilik kapasitesi yaratmak,

Uluslararası kaynakların kullanımı için kapasite oluşturmaktır.

Projelerde Aranılacak Nitelikler

Hibe verilecek projelerin aşağıdaki prensipler doğrultusunda hazırlanmış olması gerekmektedir:

• Tarımsal sanayinin gelişmesi ve yaygılaştırılmasını sağlamak
• Katılımcılığı sağlamak
• Yerel kapasiteyi ve örgütlenmeyi geliştirmek
• İstihdam yaratmak
• Üretici gelirlerini artırmak ve çeşitlendirmek
• Kadın ve genç nüfusun eğitim düzeyini yükseltmek ve girişimciliği teşvik etmek

Köy Bazlı Katılımcı Yatırım Programı Kapsamında Özel Sektöre Yönelik Yatırım Konuları İçin Başvurabilecek Özel Kişi ve Kuruluşlar:

Kırsal kesimde yaşayan,

• Tarımsal üretim yapan ve Çiftçi Kayıt Sistemi’ne kayıtlı olan ÇİFTÇİLER,

• Küçük ölçekli kırsal iş alanlarında faaliyet gösteren KİŞİLER,

bireysel olarak başvurabilirler.

Tarımsal üretim yapan ve Çiftçi Kayıt Sistemi’ne kayıtlı olan çiftçilerin bir araya gelerek oluşturdukları:

• ŞİRKETLER,

• VAKIFLAR,

• Tarımsal amaçlı KOOPERATİF ve BİRLİKLER ile bunların ÜST ÖRGÜTLERİ

• Bu kuruluşların kendi aralarında oluşturacağı ortaklıklar

Çiftçi olmayan kişilerce kurulmuş olan şirketlerin bu kuruluşlarla yapacakları ortaklıklar (Ancak bu kuruluşların ortaklıktaki payının/larının hiçbir şekilde % 30’u geçemez)

Yatırım teklifi vermiş olduğu ilde yerleşik olması ve faaliyetlerinin bu il sınırları içinde olması gerekmektedir. Bu niteliklere sahip olmayan kişi ve kuruluşlar, belirtilen nitelikleri taşıyan özel kuruluşlarla ortaklık yaparak projeye katılabilirler. Ancak ortaklıktaki payının/larının hiçbir şekilde % 49’u geçemez

Köy Bazlı Katılımcı Yatırım Programı Kapsamında Kamu Hizmetine Yönelik Yatırım Konuları İçin Başvurabilecek Kamu Kurumları:

• Kaymakamlıklar

• Köylere Hizmet Götürme Birlikleri

Özel Sektöre Yönelik Yatırım konuları:

1. Mısır kurutma ve depolama

2. Süt toplama, soğutma ve işleme

3. Meyve-sebze depolama, işleme, ambalajlama ve paketleme

4. Alternatif enerji kaynakları (jeotermal, güneş , rüzgar, vb)

kullanılan seraların yapımı

5. Proje illerinde Bakanlık tarafından tespit edilecek proje konusu

Kamu Hizmetine Yönelik Yatırım Konuları:

Kamu Kurumlarının başvurabileceği proje konuları, mevcut alt yapı tesislerinin (köy yolu, köy içme suyu, kanalizasyon, köy bazlı sulama tesisleri gibi) geliştirilmesi ve iyileştirilmesine yönelik yatırım konularıdır.

Köy Bazlı Katılımcı Yatırım Programı Proje’nin Tamamlanma Süresi:

Yatırım Projelerinin en fazla 12 ayda tamamlanması gerekmektedir.

Köy Bazlı Katılımcı Yatırım Programı Kapsamında Sağlanacak Finansman Olanakları

Özel Sektöre Yönelik Yatırımlar İçin Sağlanacak Finansman Olanakları:

Köy Bazlı Katılımcı Yatırım Programı’na tahsis edilen 30 milyon ABD Dolarının 14 Milyon ABD Dolarlık kısmı, özel sektöre yönelik yatırım konuları kapsamında özel kişi ve kuruluşlara hibe olarak kullandırılacaktır.

Özel kişi ve kuruluşlara ait, kabul edilen projelerin toplam tutarının % 50’si hibe yoluyla karşılanacaktır. Bununla birlikte, Programdan desteklenecek projeler için toplam hibe miktarı:

Özel kişiler için 17.500 ABD Dolarını,
Özel kuruluşlar için 125.000
ABD Dolarını geçmeyecektir.

Proje toplam tutarının; özel kişiler için 35.000 ABD dolarını, özel kuruluşlar için ise 250.000 ABD dolarını aşması durumunda, artan kısmın proje sahiplerince karşılanması gerekmektedir.

Kamu Hizmetine Yönelik Yatırımlar İçin Sağlanacak Finansman Olanakları:

Köy Bazlı Katılımcı Yatırım Programı’na tahsis edilen 30 milyon ABD Dolarının 16 milyon ABD Dolarlık kısmı kırsal alanda altyapının iyileştirilmesine, geliştirilmesine yönelik yatırım konuları kapsamında Kamu Kurumlarına kullandırılacaktır. Kamu Kurumlarına ait, kabul edilen toplam tutarının %75’i hibe yoluyla karşılanacaktır.

Programdan desteklenecek projeler için Kamu Kurumlarına kullandırılacak toplam hibe miktarı 225.000 ABD Dolarını geçmeyecektir.

Proje toplam tutarının 300.000 ABD Dolarını aşması durumunda artan kısmın proje sahibi tarafından karşılanması gerekmektedir.

Köy Bazlı Katılımcı Yatırım Programı’ndan Karşılanacak Proje Giderleri:

Köy Bazlı Katılımcı Yatırım Programı’ndan yalnız yatırım süresi içerisinde ve projenin gerçekleşmesi için ihtiyaç duyulan;

• İnşaat işleri,

• Makine ve ekipman alımı,

• Malzeme alımı,

• Hizmet alımı,

• Proje yönetim giderleri karşılanacaktır.

Başvuru Zamanı

Başvuru süresi ve sona erme zamanı Bakanlık tarafından hazırlanarak Resmi Gazete’de yayınlanacak olan Tebliğ ve/veya Yönetmelik (henüz yayımlanmamıştır) ile duyurulacaktır. Son başvuru tarihinden sonra Tarım İl Müdürlüğü’ne ulaşan başvurular kabul edilmeyecektir.

Başvurulacak Yerler

Proje sahipleri, projenin gerçekleştirileceği İl’de bulunan Tarım İl Müdürlükleri’ne başvuracaklardır.